Ailenin Ahşap Dokusu ve Zamanın Sabrı

Bu atölyenin derinliklerinde, bazen en büyük sırları değil de, belki de en güçlü bağları buluyorum. Burası benim için sadece uğraştığım bir mekân; yüzeydeki çiziklerin, derinlerdeki sağlam çekirdeğe ulaştığım o uzun yolculuğun başlı başına bir alegorisi. Önümdeki bu ağır ceviz parçası gibi, bazen hayatın en karmaşık ve belki de en değerli yapıları da bu ahşap gibi katmanlıdır. Ve beni hep buraya çeken şey, o bilinmeyen birikimlerin sesidir.

Bazen en eski plaklardaki çatlaklar, en zorlu restorasyon süreçlerinin ardından ortaya çıkan o tiz uğultu gibidir. Alttaki melodinin gücünü bastırmaya çalışan yüzeydeki toz katmanlarıdır onlar. Ben o plakları dinlerken, onların geçmişteki yaşamın seslerini duyuyorum; bir kadının öyküsünü, uzun bir yolculuğun telaşını ya da belki de bir gençliğin geride bıraktığı o keskin hatları. Bu kadarını duyduğumda, kendi hayatımın en mahrem köşelerine takılırım ve fark ederim ki, her şeyin bir sonraki kadroya geçişi vardır; ya da buna karşı koyan bir direnç.

Aile dediğimiz kavram… Tanımına çalıştıkça, onun ne kadar da çok katmanlı bir yapı olduğunu idrak ediyorum. Bir aile yalnızca kan bağlarından ibaret değildir; onlar, zamanla birbirine kenetlenen o farklı damarların toplamıdır. Tıpkı bir müzik kutusundaki dişliler gibi, her biri farklı hızda dönmüş olsa da, sonunda aynı armoniyi üretmeye mecbur bırakılmış parçalar. Benim onlara bakışım da bu yönde oluyor. Bir büyükbabamın el yazısıyla dolu defterinin sayfalarını incelerken ya da annemin gençliğinden kalma, artık sesi kısılmış bir gramofonu temizlerken, onların bıraktığı bu akustik yankıyı dinliyorum.

Sessizliğin İçindeki Protokoller

Her büyük aile sofrasında, her nesil değiştiğinde, belli ritüellerin yeniden kurulduğu görülür. Bunlar çoğu zaman konuşulmayanlardır; dil sürçmeleri, göz göze gelinen o anlaşılmaz bakışlar ya da uzun süren bir suskunluğun ardından gelen tek bir kelimenin ağırlığıdır. Bu, ahşapta kullanılan o kusursuz bağlantı gibi; görünmeyen bir kesitle her şeyin yerli yerine oturmasıdır.

Bu ritüeller bazen zoraki bir dayanıklılık gerektirir. Sanki yüzeydeki oyuk, altında yatan sağlam karkası korumakla yükümlüdür. Bu dayanıklılık, tıpkı onarılan bir sandığın gövdesi gibi; dış etkenlere karşı direnç gösterirken, içerideki o kırılgan öze dokunulabilecek en doğru anın gelmesini bekler.

Bu yüzden, bu mekanik ve duygusal uğraşlarımda bulduğum ortak nokta şu: Her şey, en ince ayrıntıya duyulan sabırla kurtarılabilir. Oysa aile büyüklerinin hikâyeleri, bazen en ince ayrıntıda takılı kalan bir vida gibidir; sabırla doğru torku uygulamayı gerektirir. O vidayı çevirdiğinizde, sadece onu değil, onunla birlikte dönen tüm sistemi yerine oturmuş bulursunuz.

Ve bu dinginlik içinde, eski bir türkü gibi ağırdır benim de bütün bunları dinlemek. Her parçanın kendi melodisi var ve en güzeli de, o tüm sesler birbirine karıştığında ortaya çıkan müziğin eşsizliğinde gizlidir.